W kościele św. Trójcy w Mławie na plafonie prezbiterium znajduje się obraz Jezusa Zmartwychwstałego. Są tam również wyobrażenia czterech cnót kardynalnych: sprawiedliwości, męstwa, umiarkowania i roztropności. To cztery cnoty, zasady, wskazania, normy życia – które prowadzą do radości nieba i przebywania na wieki ze Zmartwychwstałym. Zamierzam przybliżyć ich znaczenie, ważność dla życia religijnego i ludzkiego, a także ich wielorakie implikacje w zwyczajnym, codziennym postępowaniu. Aby moja wypowiedź nie miała charakteru nużącego wykładu, ważność tych zasadniczych wskazań przedstawię w „żywych obrazach”, czyli w zdarzeniach, sytuacjach, epizodach, które sam przeżywałem, widziałem lub o których dowiedziałem się od innych osób.
Autor
Cnoty znajdują się w kryzysie, od kilkuset lat bowiem zaprzestano poważnej dyskusji o tym, jak winno wyglądać cnotliwe życie chrześcijanina, jakby zapominając o całym pięknym dziedzictwie myśli filozoficznej i teologicznej związanej z kształtowaniem tych sprawności. Cieszy zatem każda próba przybliżenia i przełożenia na język współczesny cnót chrześcijańskich. W kolejnej publikacji naprzeciw temu niełatwemu zadaniu wychodzi ks. prałat dr Ryszard Kamiński, emerytowany proboszcz parafii pw. św. Stanisława BM w Mławie, który po szerokim, pastoralnym omówieniu cnót teologalnych, które zawarł w książkach: Warto wierzyć. Zbiór esejów (Płock 2023), Warto mieć nadzieję. Eseje o nadziei (Płock 2024) i Warto kochać. Eseje o miłości (Płock 2024), w niniejszej publikacji zebrał kilka kolejnych myśli na temat cnót kardynalnych: roztropności, sprawiedliwości, umiarkowania i męstwa. (...)
Istotę cnót kardynalnych bardzo często oddawano trafnie w sztuce za pomocą różnych symboli i odniesień do szeroko rozumianego świata kultury greckiej i rzymskiej, z którego całymi garściami czerpali i czerpią chrześcijanie. Na okładce niniejszej publikacji znalazły się symboliczne przedstawienia cnót kardynalnych, wymalowane na sklepieniu kościoła pw. Świętej Trójcy w Mławie przez Władysława Drapiewskiego i jego pomocników. Obraz roztropności to nawiązanie do ewangelicznych słów Jezusa: „Oto ja was posyłam jak owce między wilki. Bądźcie więc roztropni jak węże, a nieskazitelni jak gołębie” (Mt 10,16). Na szalkach wagi złożony został miecz – symbol władzy i rządzenia, bo przecież sprawiedliwość polega na oddaniu każdemu tego, co mu się słusznie należy. Wstrzemięźliwość ma pomóc człowiekowi w regulowaniu jego różnych pragnień i namiętności, dlatego artysta ukazał ją w symbolu przelewanej ze dzbana wody. Wreszcie męstwo to taka sprawność, która pozwala zarówno atakować i działać dla dobra, jak i bronić się przed złem, dlatego jego symbolem jest tarcza obronna. Choć symbole te są może dalekie dla ludzi epoki sztucznej inteligencji, to cnoty kardynalne pozostają i będą zawsze związane z kształtowaniem charakteru człowieka i wytrwałości w działaniu dla dobra wspólnego, co jest rzeczą przynależną naturze człowieka wszystkich czasów.
Należy żywić nadzieję, że zaprezentowane w książce ks. Kamińskiego rozważania o cnotach kardynalnych pozwolą wielu czytelnikom zatrzymać się i zamyśleć nad tym, w jaki sposób w nowych okolicznościach życia osobistego i społecznego posługiwać się sprawdzonymi i ciągle aktualnymi cnotami kardynalnymi.
Św. Augustyn w De moribus ecclesiae catholicae stwierdza: „Żyć dobrze to nic innego jak miłować Boga całym sercem, całą duszą i całym umysłem. Dla Niego zachowuje człowiek nienaruszoną miłość (dzięki umiarkowaniu), której żadne nieszczęście nie złamie (dzięki męstwu), która posłuszna jest jedynie Bogu samemu (dzięki sprawiedliwości), która czuwa nad rozeznaniem wszystkiego, by nie dać się zaskoczyć przez podstęp i kłamstwo (dzięki roztropności)” (cyt. za: KKK 1809). Ostatecznie to Bóg jest źródłem wszystkich cnót, dlatego każdy, kto w swoim życiu idzie drogą tych sprawności, nieodwołalnie szuka Tego, który jest Drogą, Prawdą i Życiem (por. J 14,6). Ks. prałat Kamiński jako doświadczony duszpasterz, spowiednik i społecznik w swoich publikacjach ma także i taki cel – chce wzbudzić w czytelnikach pytania o sens życia, szczęście i istnienie Boga, których to pytań inni nie chcą postawić lub ich z różnych powodów nie stawiają.
ks. dr Wojciech Kućko
UKSW w Warszawie – WSD w Płocku
